Historia

Zbiory historyczne obejmują następujące kategorie zabytków: dokumenty pergaminowe, akta i rękopisy, starodruki, książki i broszury, zabytki cechowe, zabytki górnicze, kartografię, prasę, militaria, sztandary i chorągwie, afisze i plakaty, banknoty i numizmaty, odznaczenia i medale, ikonografię, fotografie.

Największy przyrost liczby zbiorów historycznych miał miejsce w pierwszym okresie istnienia placówki, w latach 1905-1922. Gliwickie muzeum, któremu nadano status górnośląskiego, gromadziło wówczas z akceptacją sąsiednich miast, organizacji społecznych i religijnych, pamiątki związane z całym Górnym Śląskiem.

Główną część stworzonej w tamtym czasie kolekcji historycznej stanowiły militaria, w tym elementy uzbrojenia i wyposażenia wojskowego. Inną dużą grupą były zabytki cechowe z XVIII do XIX w. a także pamiątki związane z wykonywaniem władzy przez samorząd wiejski i miejski na Górnym Śląsku w minionych wiekach.

Unikalną częścią zbiorów historycznych są judaica związane ze społecznością górnośląskich Żydów, zachowane częściowo z powodu zniszczeń dokonanych w czasach hitleryzmu. Z przedwojennych zbiorów zachowały się obiekty kwalifikowane obecnie jako polskie, np. skrzynki cechowe z napisami w języku polskim.

Znaczące miejsce wśród zbiorów historycznych zajmuje ikonografia Gliwic i Górnego Śląska, reprezentowana przez malarstwo, grafikę, rysunek i fotografie, stanowiące dokumentację Górnego Śląska w pierwszych dekadach XX w., w tym obrazujące rozwój tutejszego przemysłu ciężkiego.

W powojennych latach do zbiorów trafiały pamiątki po polskich działaczach narodowych:  z Gliwic i powiatu gliwicko-toszeckiego, obiekty związane z okresem powstań śląskich i plebiscytu na Górnym Śląsku. Są wśród nich fotografie związane z życiem polskiej społeczności w Gliwicach i powiecie w latach 20-tych i 30-tych XX w., m.in. portrety działaczy, polskie sztandary, książki, czasopisma, ulotki.

W ostatnich latach (2003-2008) drogą zakupów i darów znacząco, o ok. 40 procent, wzbogacone zostały zbiory historyczne. Powiększył się zbiór kartograficzny a także liczba obiektów ilustrujących dzieje miasta w latach 20-tych i 30-tych XX w. oraz w okresie PRL. Znacząco powiększył się zbiór ikonografii miasta o pocztówki z czasu między 1895 a 1945 rokiem a także fotografie i pocztówki z okresu Polski Ludowej.

Oprac. na podstawie mat. D. Recława