Szanowni Państwo, informujemy, że w piątek 19 kwietnia 2019 Oddział Muzeum Radiostacja Gliwice będzie zamknięty. Informujemy również, że w Wielką Sobotę, Wielką Niedzielę oraz w Poniedziałek Wielkanocny – 20 kwietnia, 21 kwietnia oraz 22 kwietnia 2019 roku – wszystkie Oddziały Muzeum w Gliwicach będą nieczynne.
Obciążeni Wybrańcy – eutanazja w nazistowskich Niemczech

Obciążeni Wybrańcy – eutanazja w nazistowskich Niemczech

/

Obciążeni Wybrańcy – eutanazja w nazistowskich Niemczech

TERMIN środa, 10 kwietnia 2019 godz. 17:00
MIEJSCE Dom Pamięci Żydów Górnośląskich
10 kwietnia zapraszamy na spotkanie towarzyszące wystawie czasowej Zapomniane ofiary nazistowskiej eutanazji – mord na pacjentach śląskich zakładów leczniczych w latach 1940–1945, prezentowanej  w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich. Wydarzenie będzie okazją, by poruszyć trudną i nieznaną historię zagłady osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej. Wprowadzeniem do dyskusji staną się wystąpienia prof. Tadeusza Nasierowskiego (Nazistowska zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi na ziemiach polskich. Początek ludobójstwa) oraz dr. Mirosława Węckiego (Nazistowskie elity władzy na Górnym Śląsku w okresie przeprowadzania Akcji T4). Historyk dr Mirosław Węcki z Uniwersytetu Śląskiego od wielu lat specjalizuje się w  dziejach II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem jej przebiegu na terenie Górnego Śląska, roli elit władzy oraz rozwiązań instytucjonalnych dla tego okresu. Tadeusz Nasierowski jest doktorem habilitowanym psychiatrii, zatrudnionym w Katedrze i Klinice Psychiatrycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. To autor wielu książek omawiających dzieje psychiatrii, w tym czarną kartę historii eksterminacji osób z zaburzeniami psychicznymi. Jest Przewodniczący Komisji Naukowej Historii Psychiatrii Polskiej Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, a ponadto przewodniczącym Społecznego Komitetu Przerwane Milczenie, którego celem działań jest budowa pomnika upamiętniającego dokonaną przez Niemców zagładę chorych psychicznie na ziemiach polskich. Ideę Komitetu zapoczątkował dr Zdzisław Jaroszewski – świadek wywózki dzieci ze szpitala psychiatrycznego w Owińskach w 1939 roku. Przyczynkiem do dyskusji podczas spotkania będą książki Steve'a Sema-Sandberga Wybrańcy (Wyd. Literackie, 2015) oraz Götza Aly'ego Obciążeni. Eutanazja w nazistowskich Niemczech (wyd. Czarne, 2015).
 

Czytaj więcej|zamknij

Zagłada osób chorych psychicznie podczas II wojny światowej w okupowanej Polsce zapoczątkowała ludobójcze działania III Rzeszy. Polska stała się dla nazistów, Niemców i Austriaków, poligonem doświadczalnym do wypracowania skutecznych metod zabijania ludzi na skalę przemysłową. Los osób psychicznie chorych, pomimo iż stanowił odrębne jakościowo wydarzenie, to wraz z Holocaustem układa się w jeden ciąg zdarzeń (zagłada osób z zaburzeniami psychicznymi – Holocaust – mordowanie niezdolnych do pracy robotników przymusowych). W obu przypadkach – zagłady chorych psychicznie i Holocaustu - mieliśmy do czynienia z tymi samymi sprawcami posługującymi się językiem niemieckim, tymi samymi metodami unicestwiania ludzi, przećwiczonymi najpierw na osobach chorych psychicznie, a także z ciągłością czasową obu zbrodni. W kontekście powyższego rodzi się pytanie: czy zagładę osób z zaburzeniami psychicznymi na ziemiach polskich podczas II wojny światowej powinno się traktować jako część programu eutanazji, czy też jako wydarzenie samoistne mające jedynie punkty styczne z akcją „T4”?

Patrzenie na sprawę zagłady chorych w okupowanej Polsce poprzez pryzmat tego co wydarzyło się w tzw. „starej Rzeszy” nie znajduje potwierdzenia w źródłach. O ile bowiem zagłada osób chorych psychicznie w „starej Rzeszy” (akcja „T4”) była centralnie sterowanym programem, w pierwszym etapie całkowicie zbiurokratyzowanym, w postaci ściśle określonej procedury medycznej, o tyle dokonana przez Niemców zagłada osób chorych psychicznie na ziemiach polskich poza powierzchowną selekcją chorych była odbiurokratyzowana i miała wiele twarzy, od ad hoc przeprowadzanych akcji likwidacyjnych podejmowanych z inspiracji lokalnych władz okupacyjnych do długotrwałego stosowania pośrednich form eksterminacji w postaci głodzenia i stwarzania warunków sprzyjających szerzeniu się chorób zakaźnych. Tym, co wyróżniało dokonaną przez Niemców zagładę osób chorych psychicznie w Polsce w stosunku do programu „T4” w III Rzeszy było jej ścisłe powiązanie z prowadzoną akcją kolonizacyjną. Zakładała ona wymordowanie miejscowej inteligencji, czego skutkiem było m.in. jednoczesne zabijanie ludzi chorych i osób stanowiących elitę narodu – pisze prof. Tadeusz Nasierowski.