Szanowni Państwo, informujemy, że ze względu na organizację forum Dom Pamięci Żydów Górnośląskich 21 listopada 2019 r. będzie niedostępny dla zwiedzających. Za utrudnienia przepraszamy.
/

Forum Pamięci o Dziedzictwie Żydowskim w Polsce

TERMIN 20-21 listopada 2019
I dzień (środa) 20 listopada - godz.16.00-18.00

II dzień (czwartek) 21 listopada - godz. 9.30-17.00
MIEJSCE Dom Pamięci Żydów Górnośląskich
Obiekty kultury i kultu religijnego polskich Żydów są integralną częścią naszego narodowego dziedzictwa kulturowego. W okresie II wojny światowej większość z nich została zdewastowana lub unicestwiona przez niemieckiego okupanta. Te nieliczne, cudem zachowane, ulegały w okresie PRL-u stopniowej degradacji i zniszczeniu, a procesy te postępowały również w ostatnich latach. Okaleczone przez czas i zaniedbanie, materialne ślady żydowskiej obecności na ziemiach polskich są jak niemy wyrzut sumienia widniejący w krajobrazie wielu miast i wsi. Mimo szeregu działań podejmowanych na rzecz ich ocalenia przez władze administracyjne różnych szczebli, a także organizacje żydowskie i stowarzyszenia społeczne, wciąż zbyt wiele obiektów żydowskiego dziedzictwa znajduje się w stanie wymagającym podjęcia pilnych działań konserwatorskich i renowacyjnych. Organizowane przez Muzeum w Gliwicach spotkania w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich w ramach programu Forum Pamięci o Dziedzictwie Żydowskim w Polsce mają na celu upowszechnienie wiedzy na temat możliwości i sposobów ochrony dziedzictwa żydowskiego w naszym kraju, ze szczególnym uwzględnieniem Górnego Śląska. Pierwsze z nich, zaplanowane na 20–21 listopada 2019 r., dotyczyć będzie cmentarzy żydowskich w Polsce.
 
Zaproszeni goście, przedstawiciele między innymi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Związku Miast Polskich, Śląskiego Konserwatora Zabytków, Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy, administracji samorządowej, gmin żydowskich oraz organizacji pozarządowych, w swoich wystąpieniach postarają się odpowiedzieć na następujące pytania:

1. Jak kwestie ochrony cmentarzy żydowskich reguluje polskie prawodawstwo?
2. Jakie działania na rzecz ochrony cmentarzy żydowskich podejmują władze państwowe,   samorządowe, gminy żydowskie  i organizacje pozarządowe?
3. Na czym polega opieka organizacji pozarządowych nad cmentarzami żydowskimi?
4. W jaki sposób można powstrzymać postępującą degradację tych obiektów?
5. Jakie działania w tym zakresie podejmuje się w innych krajach europejskich?
6. Jak dokumentować żydowskie cmentarze i zachować je w zbiorowej pamięci?

Celem spotkania jest przede wszystkim wymiana wiedzy i doświadczeń o szeroko rozumianej opiece nad cmentarzami żydowskimi, a w efekcie opracowanie katalogu dobrych praktyk, który mógłby stanowić kompendium wiedzy na temat możliwości i sposobów ochrony cmentarzy żydowskich w Polsce. Chcielibyśmy, aby w dalszej kolejności wspomógł on instytucje dysponujące odpowiednimi narzędziami i środkami, ale nieposiadające wiedzę i umiejętności, aby systematycznie i efektywnie dbać o żydowskie nekropolie.

Nasze zaproszenie kierujemy głównie do pracowników administracji państwowej i samorządowej, osób fizycznych, instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych, zajmujących się lub zainteresowanych ochroną dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Zależy nam, aby w konferencji wzięły udział osoby decyzyjne, mające realny wpływ na stan i zachowanie materialnych i niematerialnych śladów obecności  Żydów w Polsce.

PROGRAM SPOTKANIA

I dzień (środa) 20 listopada - część otwarta dla publiczności

16.00–16.30 – Polityka władz PRL wobec problemu ochrony cmentarzy żydowskich – Krzysztof Bielawski
16.30–17.00 – Stan zachowania cmentarzy żydowskich w województwie śląskim – Łukasz Konarzewski (Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków)
17.00–18.00 – Jak dokumentować cmentarze żydowskie? (warsztaty) – Sławomir Pastuszka (Uniwersytet Jagielloński)

Sesja otwarta dla publiczności

II dzień (czwartek) 21 listopada - obowiązują zapisy: dompamieci@muzeum.gliwice.pl lub tel. 605 362 594

9.30–9.50 – System ochrony zabytków w Polsce i wytyczne GKZ – dziedzictwo żydowskie – Ewa Zdolińska-Romańczuk (Departament Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
9.50–10.10 – Problemy z ochroną cmentarzy z perspektywy samorządów terytorialnych – Elżbieta Dmitruk (zastępca burmistrza Czeladzi)
10.10–10.30 – Regulacje prawne dotyczące ochrony cmentarzy żydowskich w innych krajach europejskich a opieka państwa – Alexander Bessarab i Diána Vonnák (European Jewish Cemeteries Initiative)
10.30–10.50 – Opieka nad cmentarzami żydowskimi – Agnieszka Nieradko (Komisja Rabiniczna)
10.50–11.10 – Inicjatywy społeczne na rzecz ochrony cmentarzy żydowskich w Europie – Sławomir Pastuszka (Uniwersytet Jagielloński)
11.10–12.00 – przerwa kawowa

Prezentacje działań podejmowanych przez organizacje pozarządowe:
12.00–12.20 – Stowarzyszenie Studnia Pamięci – Lublin
12.20–12.40 – Stowarzyszenie Magurycz – Nowica
12.40–13.00 – Adam Bartosz i Natalia Gancarz – Tarnów (projekt opieki nad cmentarzami żydowskimi w Tarnowie)
13.00–13.20 – Dariusz Popiela – Krościenko (projekt Ludzie nie liczby)
13.20–13.40 – Piotr Puchta – Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego (projekt Adoptuj cmentarz żydowski)
13.40–14.00 – Piotr Jakoweńko – Fundacja Brama Cukermana – Będzin
14.00–14.20 – Sławomir Pastuszka – Inicjatywa prywatna – Pszczyna
14.20–14.40 – Dariusz Walerjański – „Conservatio est aeterna creatio” Społeczny Komitet Opieki Nad Cmentarzem Żydowskim w Zabrzu
14.40–15.30 – lunch

15.30–16.30 – dyskusja
Prowadzenie: dr Jacek Proszyk
Uczestnicy: Dorota Wiewióra (Gmina Żydowska w Bielsku–Białej), Włodzimierz Kac (Gmina Żydowska w Katowicach), Piotr Jakoweńko, Łukasz Konarzewski (Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków)
16.30–17.00 – Podsumowanie spotkania – Albert Stankowski (Muzeum Getta Warszawskiego), Piotr Puchta (Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego)