Inauguracja:

sobota, 20 września, plac przed Willą Caro, godz.: 9.30

Powitanie zebranych przez Dyrektora Muzeum w Gliwicach – Leszka Jodlińskiego

Wystąpienie i otwarcie GDDK przez Prezydent Miasta Gliwice – Katarzynę Kuczyńską - Budkę

Wykład inauguracyjny kierownika XXIII GDDK – Damiana Recława

 

ŻERNIKI

WYCIECZKI TERENOWE

 

Zwiedzanie kościoła pw. św. Jana Chrzciciela

Termin: sobota, 20 września

w godz.: 10.00–11.00, 12.00–13.00, 14.00–15.00

Początek wycieczki: wejście przy bramie na plac kościelny

Przewodnik: Anna Kulczyk

 

Zwiedzanie kościoła pw. Narodzenia NMP i z zewnątrz pałacu von Groelinga w Szałszy

(Uwaga! Obowiązują zapisy – przyjmujemy je od poniedziałku, 15 września 2025 r. od godz. 9.00)

Termin: niedziela, 21 września

godz.: 10.30–11.30, 12.00–13.00, 14.00–15.00

Początek wycieczki: plac przed kościołem w Szałszy

Przewodnik: Monika Michnik

 

Zwiedzanie SP nr 13 im. Krystyny Bochenek przy ul. Elsnera

Termin: sobota, 20 września,

godz.: 10.30–12.00, 12.30–14.00, 14.30–16.00

Termin: niedziela, 21 września,

godz.: 10.00–11.30, 12.00–13.30, 14.00–15.30

Początek wycieczki: plac przed wejściem do szkoły

Przewodnik: Joanna Puchalik

 

Zwiedzanie osiedla mieszkaniowego Niemieckiego Frontu Pracy z lat 30. XX w.

Termin: sobota, 20 września,

godz.: 13.00–14.00, 15.00–16.00

Termin: niedziela, 21 września,

godz.: 13.00–14.00, 14.00–15.00

Początek wycieczki: plac obok przystanku autobusowego „Żerniki-Osiedle”.

Przewodnik: Jarosław Mach

 

Zwiedzanie osiedla Politechniki Śląskiej

Termin: sobota, 20 września,

godz.: 12.00–13.00, 14.00–15.00

Termin: niedziela, 21 września,

godz.: 12.00–13.00, 14.00–15.00

Początek wycieczki: chodnik przy skrzyżowaniu

ul. Rogozińskiego i ul. Strzeleckiego

Przewodnik: Witold Brol

 

Śladami małej architektury w Żernikach

Termin: sobota, 20 września,

godz.: 11.00–12.30, 13.30–15.00

Termin: niedziela, 21 września,

godz.: 11.00–12.30, 13.30–15.00

Początek wycieczki: plac przed słupem cholerycznym przy ul. Elsnera

Przewodnik: Ewa Pokorska-Ożóg

 

WYSTAWY

 

Wystawa planszowa pod tytułem: „Syrdniki-Żerniki-Zernik-Gröling-Żerniki”

Miejsce: salka parafialna przy kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Żernikach

Termin: sobota–niedziela, 20–21 września,

do indywidualnego zwiedzania w godz. 10.00–16.30

Kurator wystawy: Damian Recław, Joanna Puchalik

 

WYKŁADY

 

„Dożynki w Żernikach i tradycyjne życie dawnej wsi”

Miejsce: SP nr 13 przy ul. Elsnera

Termin: sobota 20 września, godz.: 16.00–17.00

Wykładowca: Urszula Wieczorek

„Historia Żernik w świetle archiwaliów”

Miejsce: SP nr 13 przy ul. Elsnera

Termin: niedziela, 21 września, godz.: 16.00–17.00

Wykładowca: Bogusław Małusecki

 
Uwaga! Na wykłady wstęp wolny, ale ilość miejsc ograniczona.

 
 

GLIWICE

ODDZIAŁY MUZEUM W GLIWICACH

W trakcie XXIII GDDK wszystkie oddziały Muzeum w Gliwicach będą czynne dla zwiedzających w godz. od 10.00–17.00.

Obok możliwości zwiedzania znajdujących się w nich wystaw stałych indywidualnie lub w grupach, w każdym z nich przygotowaliśmy wystawy i prezentacje dostępne tylko podczas GDDK.

 

Willa Caro

 
Oprowadzanie po wystawach: stałej i czasowej

w godz.: 10.00–10.40, 12.00–12.40, 14.00–14.40

Wystawa specjalna malarstwa romantycznego prezentująca 4 obrazów autorstwa Carla A. E. Scheffera; pracę Grety Waldau i akwarelę przedstawiającą „Portret Marii Koenig”.

Pokaz premierowy pierścienia z berlińskiej Odlewni Żeliwa z wizerunkiem ks. J. Poniatowskiego

Oprowadzanie po wystawie specjalnej w godz.: 10.40–11.00, 12.40–13.00, 14.40–15.00

 

Zamek Piastowski


Oprowadzanie po wystawach: stałej i czasowej

w godz.: 10.00–10.40, 12.00–12.40, 14.00–14.40

Wystawa specjalna prezentująca nowo nabyte obrazy Bronisława Krawczuka i obraz Ericha Gottschlicha.  Dodatkowo gablota z pamiątkami po Związku Polaków w Niemczech z Żernik.

Oprowadzanie po wystawie specjalnej w godz.: 10.40–11.00, 12.40–13.00, 14.40–15.00

 

Radiostacja Gliwice
 

Oprowadzanie po wystawie stałej w godz.: 10.00–10.40, 12.00–12.40, 14.00–14.40

Pokaz specjalny prezentujący polski radioodbiornik „Czempion Elektrit” z 1936/37 r.

w godz.: 10.40–11.00, 12.40–13.00, 14.40–15.00

 

Dom Pamięci Żydów Górnośląskich

 
Oprowadzanie po wystawie stałej w godz.: 10.00–10.40, 12.00–12.40, 14.00–14.40

Wystawa specjalna prezentująca obiekty znalezione podczas badań wykopaliskowych na terenie dawnej synagogi w Tarnowskich Górach

Oprowadzanie po wystawie specjalnej w godz.: 10.40–11.00, 12.40–13.00, 14.40–15.00

 

Odział Odlewnictwa Artystycznego


Oprowadzanie po wystawie stałej w godz.: 10.00–10.40, 12.00–12.40, 14.00–14.40

Wystawa specjalna prezentująca Odlewy Królewskiej Odlewni Żelaza w Gliwicach: płaskorzeźbę w kształcie motyla pamięci Friedricha Schillera z 1805 r.,

parę świeczników z postacią klęczącego Amora z ok. 1820–1830 r.,

plakietę z portretem Josepha von Eichendorffa autorstwa Kurta Bimlera z 1923 r.

Oprowadzanie po wystawie specjalnej w godz.: 10.40–11.00, 12.40–13.00, 14.40–15.00

 

WYCIECZKI TERENOWE

 

Nowy cykl „Kulturalne spacery”

„Kwadrat dzieciństwa”. Śladami Horsta Bienka po Zatorzu

Termin: sobota–niedziela, 20–21 września,

godz.: 10.00–11.30, 13.00–14.30

Początek wycieczki: przed wejściem do Domu Pamięci Żydów Górnośląskich.

Przewodnik: Marta Witoń-Jankowska

 

 

WYKŁAD INAUGURACYJNY GDDK

„Żerniki – od najbiedniejszej wsi do najbogatszej dzielnicy miasta Gliwice”

Miejsce: Willa Caro. Termin: sobota 20 września, godz.: 10.00–11.00

Wykładowca: Damian Recław

 
 

PUNKTY INFORMACYJNE w godz.: 10.00–17.00

Oddziały Muzeum w Gliwicach

Rynek

Kiermasz Wydawnictw Muzeum – Zwycięstwa 36

Żerniki – salka katechetyczna przy ul. Elsnera 23

 


Na XXIII GDDK Muzeum w Gliwicach przygotowało foldery, dostępne w punktach informacyjnych oraz w oddziałach Muzeum.

Udział we wszystkich wydarzeniach w ramach XXIII GDDK jest bezpłatny.

Na zwiedzanie posiadłości przy pałacu von Groelinga w Szałszy (z wyłączeniem wnętrz rezydencji) obowiązują zapisy od 15 września br. pod numerem telefonu: 783 560 006.

Liczba miejsc ograniczona, decyduje kolejność zgłoszeń. Jedna osoba może zarezerwować maksymalnie 4 miejsca.

Osoby niepełnoletnie mogą brać udział w wycieczkach tylko pod opieką dorosłych. Organizator zastrzega sobie możliwość zmiany programu.

 

 

Carl Albert Eugen Schaeffer (1780-1866) - architekt i malarz, absolwent Akademii Berlińskiej.  W 1810 r. wydał tragedię pt. „Timoleon. Tragödie eines politischen Brudermords aus der altkorontischen Geschichte” w Pszczynie. Często gościł na dworze księcia Anhalt-Cöthen-Pleβ, który był ówczesnym centrum życia kulturalnego Pszczyny i okolic. W latach 1811-1812 wraz z synem księcia Christianem odbył podróż do Włoch przez Wiedeń, Szwajcarię i pd. Niemcy. W Rzymie zetknął się z twórcami niemieckiego romantyczno-klasycystycznego malarstwa pejzażowego: Antonem J. Kochem, Johannem Ch. Reinhartem oraz rzeźbiarzem - Bertelem Thorvaldsenem. W późniejszych latach łączyła go serdeczna przyjaźń z Josephem von Eichendorffem, wielokrotnie gościł na zamku Eichendporffów w Łubowicach.

W ramach mini-wystawy zobaczymy cztery obrazy Carla Alberta Eugena Scheffera: „Cycero znajduje grobowiec Archimedesa w ruinach Syrakuz”, „Pejzaż romantyczny”, „Dydona i Eneasz” i „Fantazja architektoniczna” (wszystkie z I poł. XIX w.) z depozytu Fundacji Górnośląskie Centrum Kultury i Spotkań im. Eichendorffa w Łubowicach.

 

 

Uznana malarka niemiecka, studiowała w Berlinie i we Wrocławiu. W 1900 r. zdobyła Wielki Złoty Medal na międzynarodowej wystawie w Paryżu. Kolejne medale zdobywała w latach 1904, 1914. Jej specjalnością były pejzaże miejskie i przemysłowe, wykonywała także monumentalne malowidła ścienne na zamówienie instytucji państwowych. Jest to drugi obraz artystki w kolekcji Muzeum w Gliwicach, zakupiony w maju 2025 r.

 

 

Maria „Mieze” Koenig z domu Boedeker otrzymała obraz od swojego męża na Boże Narodzenie w 1930 r. Państwo Koenig mieszkali w Gliwicach na Alsenstraβe 12 (ob. ul. Banacha). Pani Maria była jedyną właścicielką obrazu. Bardzo ceniła swój portret, dlatego uciekając z Gleiwitz w 1945 r. zabrała go ze sobą do Hamburga. Pozostawał w jej rękach aż do śmierci. Pan Koenig pracował w Gliwickiej Inspekcji Przemysłowej (Gewerbeaufsichtsamt Gleiwitz) w latach 1939-45, a w czasie okupacji miasta przez Armię Czerwoną - jako murarz. Zmarł w wieku 54 lat.  Obraz został zakupiony od rodziny Pani Marii w lipcu 2025 r. Dzięki temu po 80 latach wrócił do Gliwic.

 

 

Pierścień wykonany ze złota i żeliwa z ok. 1814 r., z wizerunkiem księcia Józefa Poniatowskiego (1763 – 1813). Ten niewielki - wykonany ze złota i Fer de Berlin, czyli żelaza najwyższej jakości - przedmiot kryje w sobie porywającą opowieść.

 

 

Jerzy Lewczyński (1924–2014) artysta sztuk wizualnych, posługujący się fotografią, zajmował się także historią i teorią medium. Po wojnie studiował na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, w tym mieście zdecydował się zamieszkać. Był członkiem Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W 1959 roku współorganizował słynny „Pokaz zamknięty”. Sformułował koncepcję „Archeologii Fotografii”, w swojej twórczości sięgał po stare fotografie i dokumenty. Interesujący wątek w jego twórczości stanowią autoportrety, na których twórca w dowcipny sposób, inscenizuje swój wizerunek przed kamerą. Fotografie mogą budzić skojarzenia z często wykonywanymi dzisiaj selfie. Podczas XXIII Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego w sali edukacyjnej Willi Caro zobaczyć będzie można pokaz – w formie prezentacji – portretów i autoportretów, których bohaterem jest Jerzy Lewczyński.

 

 

 

 

Gottschlich to malarz, grafik, rzeźbiarz- samouk. Urodził się w Gliwicach, a naukę rysunku rozpoczął już w gimnazjum pod kierunkiem Karla Dokupila. W latach 1912-1916 studiował na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu pod kierunkiem prof. Arnolda Buscha, Hansa Poelziga i Carla E. Morgensterna. Miał pracownię w Gliwicach przy ul. Korfantego 27. W 1916 r. w Opolu Gottschlich zorganizował pierwszą wystawę twórców malarstwa z Górnego Śląska. Był wieloletnim szefem Górnośląskiego Stowarzyszenia Artystów.

 

2) Obrazy Bronisława Krawczuka  z cyklu „Cztery pory roku”, nowe nabytki Muzeum z 2025 roku, wcześniej nie prezentowane, które poszerzyły kolekcję malarstwa Muzeum w Gliwicach, jedną z ważniejszych i najbardziej różnorodnych na terenie Górnego Śląska.

 

3) Gabloty z zabytkami dotyczącymi Żernik (pamiątki po Jakubie Stelmachu działaczu Związku Polaków w Niemczech i koperta pisma w sprawie opłat przy księgach wieczystych z 1921 r.) – wszystkie obiekty ze zbiorów Muzeum w Gliwicach, ostatni obiekt od osoby prywatnej.

 

 

 

 

To przykłady doskonałej jakości wyrobów Królewskiej Odlewni Żeliwa w Gliwicach. Na płaskiej okrągłej stopie, zdobionej kanelowaniem i motywem palmetowym, na cylindrycznym cokole klęczy Amor – posłaniec miłości z łukiem w lewej ręce. Na głowie – profitka na świecę. Na cokole nakładka z motywem liry. Stan – niemalże idealny, do doskonałości brakuje dolnej części łuku Amora. Tego typu świeczniki mogły być prezentem, pamiątką. Można było je kupić u dawnych agentów sprzedaży w wielu miastach europejskich. Wzór tego świecznika – Amor Leuchter – znajduje się we wzorniku z 1847 r. pod pozycją 19.

 

 

Prostokątna plakieta przedstawiająca portret poety: ujęcie lekko pochylonej głowy z prawego profilu portretowanego, oczy przymknięte, widoczny wysoki kołnierz. Ujęcie syntetyczne, ale zarazem realistyczne. Prawdopodobnie brak dolnej części plakiety wskazującej nazwisko portretowanego. Joseph von Eichendorff (1788–1857) – śląski poeta doby romantyzmu, autor m.in. noweli ,,Z życia nicponia’’ (1826) oraz dramatu ,,Ostatni bohater Malborka’’ (1830). W zbiorach Działu Sztuki Muzeum w Gliwicach znajdują się również inne zabytki dedykowane  temu romantycznemu poecie, w tym dwa wyeksponowane w Oddziale Odlewnictwa Artystycznego na wystawie stałej.

Carl Albert Eugen Schaeffer, którego prace zostaną pokazane w Willi Caro podczas tegorocznych Dni Dziedzictwa Kulturalnego Gliwic, był ulubionym przyjacielem Josepha von Eichendorffa.

 

 

Płaskorzeźba w formie motyla ( ćmy ) z datami: urodzin i śmierci Johanna Christopha Friedricha von Schillera (1759–1805) – wybitnego niemieckiego poety, filozofa, dramaturga, autora m.in. poematu „Oda do radości”. Prawdopodobnie była przeznaczona do montażu na ścianie, być może na cokole niewielkiego pomnika (?). Na odlewie zachowały się ślady zielonej farby. Płaskorzeźba stanowi jeden z najstarszych nabytków dawnego Muzeum Górnośląskiego w Gliwicach ( Oberschlesisches Museum in Gleiwitz ) i jako forma daru została wpisana do inwentarza pod datą 1910 r. Ćma określana również jako motyl nocny stała się symbolem nocnego życia poetów romantycznych, fascynacją romantyków ową ciemną sferą. To właśnie ciemność sprawiała, że romantycy widzieli wyraźniej i dokładniej.

F. Schiller to obok J. Eichendorffa kolejny wybitny twórca romantyczny, a także serdeczny towarzysz i przyjaciel kolejnej ikony niemieckiego romantyzmu – J. W. Goethe. Najdobitniej ową niezwykłą więź łączącą obydwu poetów możemy zobaczyć na przykładzie miniatury pomnika dedykowanemu Goethemu i Schillerowi w Weimarze, wykonanej z delikatnej kamionki ok. 1860 r. Zabytek został wyeksponowany na wystawie stałej w Oddziale Odlewnictwa Artystycznego Muzeum w Gliwicach.

 

 

 

 

Radioodbiornik Czempion Elektrit, prod. Polska, 1936/37 r. Reakcyjny, dwuobwodowy, produkowany w zakładach Towarzystwa Radiotechnicznego Elektrit w Wilnie, wiodącego krajowego przedsiębiorstwa radiotechnicznego eksportującego swoje produkty do Indii, Afryki i na Bliski Wschód. Wytwarzany był w trzech wersjach zasilania: na prąd zmienny, prąd stały oraz baterie. Charakteryzował się dużą selektywnością i dużym zasięgiem odbioru, posiadał trzy zakresy fal. Należał do tańszych odbiorników w ofercie firmy.

 

 

Podczas prac archeologicznych prowadzonych w 2021 r. w miejscu synagogi w Tarnowskich Górach odkryto duży zbiór artefaktów, z których część trafiła do zbiorów Muzeum w Gliwicach. W ramach Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego zaprezentujemy wybrane znaleziska - fragmenty ceramiki, nadpalonego drewna, szkła i cegieł. To poruszające materialne ślady zniszczenia synagogi przez nazistów w 1939 r. Artefakty te na co dzień nie są eksponowane, jednak informacje o synagodze i społeczności żydowskiej w Tarnowskich Górach można znaleźć na wystawie stałej w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć autentyczne ślady przeszłości.