„Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” - projekt dofinansowany w ramach programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”
TERMIN
11 czerwca -
20 listopada 2026
MIEJSCE
Willa Caro
Radiostacja Gliwice
Dobra wiadomość! Projekt edukacyjny Muzeum w Gliwicach pt. „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” otrzymał dofinansowanie w wysokości 40 000 zł ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”.
Wiodącym tematem projektu jest społeczny sprzeciw wobec władz komunistycznych na Górnym Śląsku. Zależy nam, by przedsięwzięcie to pomogło przełamać utrwalony w świadomości zbiorowej stereotyp dotyczący postaw mieszkańców regionu. Wciąż - jak się wydaje się - pokutuje lansowany przez komunistyczną propagandę obraz górników, hutników, pracowników fabryk Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) jako lojalnego "zaplecza" władzy, uprzywilejowanych, wiernych partii i rządowi „ludzi dobrej roboty”. Chcemy pokazać, że nawet jeżeli nie było tutaj tak radykalnych wystąpień robotników jak w Poznaniu, Radomiu czy w Gdańsku, to jednak bunt, opór przeciwko opresji komunistycznej był obecny. Projekt przybliży również specyfikę funkcjonowania środowisk opozycyjnych w Gliwicach – mieście Politechniki Śląskiej, w którym przez dziesięciolecia spotykały się doświadczenia środowisk robotniczych, akademickich i inteligenckich. Jego celem jest ukazanie lokalnego wymiaru wydarzeń, które na trwałe wpisały się w historię Polski: Poznańskiego Czerwca 1956 roku, protestów Czerwca ’76 oraz strajków lipca i sierpnia 1980 roku, prowadzących do powstania „Solidarności”. Patronatem honorowym projekt „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” objęła Pani Katarzyna Kuczyńska-Budka, Prezydent Miasta Gliwice. Autorami projektu „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” są dr Ewa Chudyba, kierownik Działu Edukacji i Promocji oraz Leszek Jodliński, dyrektor Muzeum w Gliwicach.
Projekt jest wielowymiarowy, trwać będzie do listopada 2026 r., a zainaugurujemy go już we środę, 17 czerwca br. wykładem pt. „Władysław Sulecki, czyli los gliwickiego opozycjonisty”, który w Willi Caro wygłosi dr Jarosław Neja, historyk Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.
Kolejnym ważnym przedsięwzięciem będzie debata poświęcona działalności opozycyjnej w Gliwicach, której uczestnikami będą Andrzej Jarczewski, Janusz Steinhoff oraz Marek Kempski – osoby, których biografie stanowią ważną część historii miasta, regionu i kraju. Zaprosimy na nią we czwartek, 3 września br., do Radiostacji.
W dwa lipcowe, wakacyjne weekendy odbędą się z kolei spacery edukacyjne po Gliwicach śladami wystąpień robotniczych i mieszkańców zaangażowanych w opozycyjną działalność, a także wycieczki autokarowe do Śląskie Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach.
Do końca sierpnia udostępnimy też trzy galerie fotografii ze zbiorów Działu Fotografii Artystycznej Muzeum w Gliwicach. Przeprowadzimy kwerendę poszukując zdjęć dokumentujących lokalne protesty związane z wydarzeniami rocznicowymi - Poznańskim Czerwcem 1956, Czerwcem 1976 oraz lipcem, sierpniem i wrześniem roku 1980. W przypadku braku fotografii ukazujących same wystąpienia, zaprezentujemy zdjęcia z czasów PRL związane z podejmowanym tematem, choć nie wprost. Poszukamy zdjęć przedstawiających miejsca bądź osoby związane z gliwicką opozycją, bądź bliskie czasem powstania rocznicowym protestom. W trakcie kwerendy uwzględnimy także fotografie nakierowujące na inne wydarzenia związane antykomunistycznym oporem mieszkańców Gliwic i Górnego Śląska, jak np. obrona krzyża przy gliwickim kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, która miała miejsce w czerwcu 1960 r.
Szczególne miejsce w projekcie zajmą działania skierowane do młodzieży. Między wrześniem a listopadem br. zaprosimy uczniów gliwickich szkół do uczestnictwa w warsztatach historycznych, oparte na pracy z materiałami źródłowymi. W każdym miesiącu realizowany będzie jeden temat zajęć. Wrzesień: "Gorące lato 1980 r. na Górnym Śląsku", październik: "WZZ - owoc Czerwca '76. Opozycja przedsolidarnościowa (przedsierpniowa) na Górnym Śląsku"; listopad: "Nie tylko Czerwiec '56 na Górnym Śląsku. Obrona krzyża w gliwickiej parafii franciszkanów w 1960 r.". Tematy celowo zostały uporządkowane w odwrotnej chronologii, tak, aby we wrześniu omawiać wieńczące Sierpień '80 porozumienie z 11 września 1980 r., które zostało zawarte pomiędzy Międzyzakładowym Komitetem Robotniczym z tymczasową siedzibą w Hucie „Katowice” a kolejną komisją rządową. Zajęcia prowadzić będzie Adrian Rams, historyk, kustosz Muzeum Miasta Jaworzna, edukator Oddziałowego Biurze Edukacji Narodowej IPN w Katowicach. Zapisy na warsztaty dla szkół rozpoczniemy jeszcze w czerwcu!
Projekt „Między czerwcem ’56 a sierpniem ’80 – wystąpienia robotnicze w Gliwicach i na Górnym Śląsku” przyczyni się do popularyzacji historii najnowszej naszego miasta i regionu oraz utrwalenia pamięci o mieszkańcach miasta zaangażowanych w działalność opozycyjną i obywatelską w okresie PRL. Będzie także okazją do upowszechnienia wkładu Gliwiczan i mieszkańców Górnego Śląska w proces odzyskiwania przez Polskę wolności i praw obywatelskich.
Wszystkie wydarzenia realizowane w ramach projektu będą bezpłatne, a ich efekty zostaną udostępnione szerokiemu gronu odbiorców. Wykład i debata zostaną zarejestrowane, a następnie opublikowane wraz z tłumaczeniem na Polski Język Migowy (PJM) na muzealnym kanale YouTube. Powstaną również scenariusze lekcji, prezentacje multimedialne i inne materiały edukacyjne oraz podcasty historyczne z tłumaczeniem na PJM dostępne nieodpłatnie dla nauczycieli, uczniów i zainteresowanych osób.
Przedsięwzięcie objęły patronatem medialnym: Radio Katowice, TVP3 Katowice, tvp.info, Gość Gliwicki, Nowiny Gliwickie, Radio Telewizja Imperium, Ślązag, Dziennik Zachodni.
Patroni medialni:
