1 sierpnia o godz. 17:00, gdziekolwiek będziemy – zatrzymajmy się

i złóżmy hołd odwadze i poświęceniu Powstańców Warszawskich.

Pamiętajmy! Cześć i chwała Bohaterom!

Pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki, szef Oddziału II (informacyjno-wywiadowczego) Komendy Głównej AK, tak opisywał potrzebę wzięcia udziału w patriotycznym zrywie: „Trzeba było przeżyć 5 lat okupacji w Warszawie, aby czuć to, co czuła ludność i żołnierze. Trzeba było żyć dzień po dniu, godzina po godzinie przez pięć lat w cieniu więzienia na Pawiaku, trzeba było w ciągu tych miesięcy widzieć, jak znikają przyjaciele jeden po drugim, odczuć za każdym razem skurcz serca w piersi, trzeba było codziennie słyszeć odgłosy salw tak, że się już przestawało je słyszeć, przyzwyczaić się do nich, jak do dzwonów kościelnych, trzeba było milcząco asystować na rogu ulicy w smutny zimowy wieczór lub świetlisty poranek wiosenny, przy egzekucji dziesięciu, dwudziestu, pięćdziesięciu przyjaciół, braci lub nieznajomych, wziętych przypadkowo z tłumu, spędzonych pod mur, z ustami zaklejonymi gipsem i oczami wyrażającymi rozpacz lub dumę. Trzeba było to wszystko przeżyć, aby zrozumieć, że Warszawa nie mogła się nie bić”.

Godzina „W” – 1 sierpnia 1944 roku o godz. 17:00 – była początkiem Powstania Warszawskiego, które miało na celu wyzwolenie stolicy spod niemieckiej okupacji przed wkroczeniem do niej Armii Czerwonej. Armia Krajowa i władze Polskiego Państwa Podziemnego zamierzały ujawnić się i wystąpić wobec Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (utworzonego w Lublinie i zależnego od woli Stalina) w roli gospodarza (jako jedyna legalna władza niepodległej Rzeczypospolitej). Powstanie, planowane na kilka dni, upadło w nocy z 2 na 3 października po 63 dniach walki. W jego wyniku zginęło od 16 tys. do 18 tys. żołnierzy AK i od 150 tys. do 180 tys. cywilów. Po kapitulacji Warszawa została doszczętnie zniszczona przez Niemców.

Zdjęcia:

Polski lekkoatleta, olimpijczyk, Mistrz Polski w rzucie oszczepem (1934 r.) i wicemistrz świata w pięcioboju (Budapeszt 1935 r.), fotograf, podporucznik Eugeniusz Lokajski „Brok” (14.12.1908 – 25.09.1944) z kotem przed bramą kamienicy na Moniuszki 12. Początek września 1944 r.
Źródło: Andrzej Jucewicz; Włodzimierz Stępiński (1968) "Chwała Olimpijczykom 1939-1945", Warszawa: Wydawnictwo "Sport i Turystyka", s. 108. Domena publiczna - Wikipedia.

Fotografia: Kompania "Maciek" batalionu "Zośka" po przejściu kanałami do Śródmieścia, na ulicę Warecką, dnia 2.IX.1944. Zofia Dąbrowska ps. "Zośka", "Jeż", "Myszka", zginie 3 dni później na Czerniakowie.
Źródło: Jerzy Tomaszewski (1979) "Epizody Powstania Warszawskiego", Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza; Anna Świrszczyńska "Swir" (1984) "Budowałam Barykadę", Kraków: Wydawnictwo Literackie, s. 53. Domena publiczna - Wikipedia.

Zapraszamy na stronę Muzeum Powstania Warszawskiego, gdzie zapoznać się można m.in. z Archiwum Historii Mówionej czy unikatową fototeką z czasów Powstania.
Zachęcamy też do lektury artykułu "Powstanie Warszawskie – bój o wolną Polskę" na stronie Instytutu Pamięci Narodowej.