STRONA GŁÓWNA /ARTYKUŁY /RZEŹBA DAWNA
Szanowni Państwo ze względu na sytuację epidemiczną wszystkie Oddziały Muzeum w Gliwicach są niedostępne do 30 grudnia br. Ale jesteśmy z Wami ON-LINE! Zapraszamy do zwiedzania i aranżowania ekspozycji z pomocą nowej podstrony - "Twoja wirtualna wystawa", a także do uczestniczenia w spotkaniach przedświątecznych on-line!

Rzeźba dawna

Prawie całkowicie anonimowymi są twórcy drewnianych rzeźb sakralnych z XVIII i XIX wieku, które występowały w kapliczkach przydrożnych, wnękach domów i kościółkach wiejskich.
 
Liczna – kilkaset sztuk - gliwicka kolekcja dawnej rzeźby ludowej to obiekty z XIX i XX wieku, przy czym znaczna ich liczba pochodzi z Krakowskiego. Są to najczęściej postacie Chrystusa Ukrzyżowanego, Chrystusa Frasobliwego zwanego na Śląsku Starośliwym lub Ponbóczkiem, Chrystusa upadającego pod krzyżem, Chrystusa przed Piłatem, czyli w okowach, rzadziej Zmartwychwstałego. Jest także liczna grupa przedstawień Matki Boskiej z Dzieciątkiem lub podtrzymującą zmarłego Chrystusa (tak zwana Pieta). Poza tym figury najbliższych ludowi świętych, których opieka i pośrednictwo wiązało się z konkretnymi dziedzinami życia, to jest św. Florian chroniący od ognia, św. Jan Nepomucen – od powodzi i gradobicia, św. Józef – opiekun rodziny i patron stolarzy, św. Mikołaj – opiekun bydła, a także święci: Anna Samotrzecia, Kinga, Maria Magdalena, Antoni, Bartłomiej, Franciszek, Łukasz, Piotr i Paweł, Stanisław i inni. Charakteryzują je deformacje, na przykład wyeksponowanie głowy i twarzy, schematyzm i dekoracyjność detali. Są rzeźbami pełnymi lub płaskorzeźbami, pokrytymi polichromią o mocnych, kontrastowych barwach, które na wielu z nich z czasem uległy znacznemu zatarciu. Przywożono je z pielgrzymek –głównie z Częstochowy, Piekar Śląskich, Góry św. Anny, Kalwarii Zebrzydowskiej. Wykonawcami byli miejscowi twórcy, którzy prawie nigdy swoich prac nie sygnowali. Również tradycja nie przekazała informacji o ich autorach. Niektóre rzeźby wyróżniają się niepowtarzalnością formy,  inne natomiast, powstałe w prowincjonalnych warsztatach, mają cechy produkcji seryjnej, jak na przykład pasyjki. Niemniej dla górnośląskich przedstawień Chrystusa Frasobliwego cechą charakterystyczną jest czerwony płaszcz narzucony na ramiona i okrywający całą postać, spięty lub związany na piersiach .
 
Do rzeźb ludowych zaliczyć należy ule figuralne , które wyrabiane były na ogół przez samych pszczelarzy. W gliwickich zbiorach znajdują się dwa ule w kształcie lwów oraz jeden o postaci niedźwiedzia.
 
Bożena Kubit

Rzeźba dawna w zbiorach Działu Etnografii

Rzeźba figuralna „Pieta”, krakowskie, XIX w.

Rzeźba figuralna „Pieta”, krakowskie, XIX w.

Rzeźba figuralna „Chrystus Frasobliwy”, krakowskie, XIX w.

Rzeźba figuralna „Chrystus Frasobliwy”, krakowskie, XIX w.

Rzeźba figuralna „Chrystus Frasobliwy”, Śląsk, XIX w.

Rzeźba figuralna „Chrystus Frasobliwy”, Śląsk, XIX w.

Rzeźba figuralna „Chrystus upadający pod krzyżem”, pszczyńskie, XIX w

Rzeźba figuralna „Chrystus upadający pod krzyżem”, pszczyńskie, XIX w

Rzeźba figuralna „Św. Florian”, Kamienica, pow. Limanowa, XIX w.

Rzeźba figuralna „Św. Florian”, Kamienica, pow. Limanowa, XIX w.

Ul figuralny ‘Lew’, Józef Grochla, Proboszczowice, ok. 1875 r.,

Ul figuralny ‘Lew’, Józef Grochla, Proboszczowice, ok. 1875 r.,

Ul figuralny w kształcie niedźwiedzia, Konrad Osman, Łubie Górne, 1969 r.

Ul figuralny w kształcie niedźwiedzia, Konrad Osman, Łubie Górne, 1969 r.

/
Ta strona używa plików cookies Dowiedz się więcej