W trzech Oddziałach Muzeum w Gliwicach: Willi Caro, Zamku Piastowskim oraz Radiostacji  dostępna już jest Migolinia! To usługa tłumacza online języka migowego realizowana przez Polski Związek Głuchych Oddział Mazowiecki. Usługa ma na celu wesprzeć osoby głuche i słabosłyszące w komunikacji z pracownikami recepcji i kasy, od wtorku do soboty w godzinach otwarcia trzech wskazanych wyżej Oddziałów. Tłumacz Migolinii, ułatwi osobie z niepełnosprawnością słuchu uzyskanie informacji na temat oferty wystawienniczej, edukacyjnej czy innych kwestiach, w których może być potrzebna bieżąca pomoc. Migolinia nie zapewnia symultanicznego tłumaczenia podczas zwiedzania wystaw z przewodnikiem, ale niewątpliwie będzie przydatna – przynajmniej w podstawowym zakresie – osobom z dysfunkcją słuchu podczas odwiedzin Willi Caro, Zamku Piastowskiego czy Radiostacji.

Wprowadzenie Migolinii jest pierwszym „namacalnym” efektem projektu „Gliwickie Muzeum (bardziej) dostępne”, dofinansowanego w wysokości 124 tys. zł w ramach programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Kultura dostępna 2026”.   Projekt obejmuje dostosowanie wystaw stałych w Willi Caro, Zamku Piastowskim oraz Radiostacji Gliwice – Pomniku Historii i jednym z najważniejszych zabytków techniki w Polsce – do potrzeb osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu. Dostosowanie dotyczy nie tylko samych ekspozycji, ale także metod prowadzenia lekcji muzealnych i oprowadzań. Środki pozyskane w ramach projektu umożliwią ponadto osobom z niepełnosprawnościami sensorycznymi, zamieszkałym w Gliwicach i na terenie województwa śląskiego, bezpłatne uczestnictwo w dedykowanych im zajęciach edukacyjnych i oprowadzaniach.

Dzięki pozyskanemu dofinansowaniu na wystawach stałych w Willi Caro, Zamku Piastowskim i Radiostacji zostaną wprowadzone m.in. trójwymiarowe tyflografiki, podpisy w alfabecie Braille’a, elementy systemu informacji dostępnej oraz pętle indukcyjne. Przy wybranych zabytkach umieszczone zostaną także kody QR umożliwiające odsłuchanie ich opisów dźwiękowych (audiodeskrypcji) za pomocą własnego smartfonu lub urządzeń udostępnianych przez Muzeum. Projekt obejmuje również działania realizowane online, które pozwolą udostępnić dostosowane treści odbiorcom spoza Gliwic i Śląska. W jego ramach powstaną nagrania oprowadzań po wystawach wyposażone w napisy i tłumaczenie na Polski Język Migowy, ukazujące zbiory Muzeum w Gliwicach w szerszym kontekście dziedzictwa kulturowego regionu. Oprócz audiodeskrypcji wybranych zabytków – powstaną także krótkie materiały wideo z komentarzami kuratorskimi tłumaczonymi na PJM. Materiały te zostaną udostępnione nieodpłatnie na stronie internetowej Muzeum oraz muzealnym kanale YouTube.

 

Zasadnicze zadanie projektu polega na dostosowaniu do potrzeb osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu wystaw stałych w Willi Caro, Zamku Piastowskim oraz Radiostacji Gliwice. Dostosowanie dotyczy zarówno samych ekspozycji, na których znają się trójwymiarowe tyflografiki, podpisy w alfabecie Braille’a, elementy systemu informacji dostępnej oraz pętle indukcyjne, jak i metod prowadzenia lekcji muzealnych i oprowadzań. Przy wybranych tyflografikach umieszczone zostaną także audiodeskrypcje, czyli opisy zabytków, które osoba z dysfunkcją wzroku będzie mogła odsłuchać, równocześnie dotykając tyglografiki.

Środki pozyskane w ramach projektu umożliwią ponadto osobom z niepełnosprawnościami sensorycznymi, zamieszkałym w Gliwicach i na terenie województwa śląskiego, bezpłatne uczestnictwo w dedykowanych im zajęciach edukacyjnych i oprowadzaniach.

 

Autorką i koordynatorką projektu jest dr Ewa Chudyba, kierownik muzealnego Działu Edukacji i Promocji.


„Nad realizacją tego kompleksowego przedsięwzięcia z zakresu dostępności pracujemy zespołowo. Obiekty do tyflografik wybierane są w konsultacji z kierownikami muzealnych działów: Sztuki i Rzemiosła Artystycznego - Patrycją Gwoździewicz, Archeologii – Moniką Michnik, Etnografii – Martą Paszko, Historii – Damianem Recławem i jego współpracowniczkami – Anną Kulczyk i Joanną Puchalik, a także z historykiem z Oddziału Radiostacja – Kamilem Gałązką. Przywołane tu osoby opracują także audiodeskrypcje wybranych zabytków. Wspólnie tworzymy też scenariusze filmów edukacyjnych, które pozwolą udostępnić dostosowane treści odbiorcom spoza Gliwic i Śląska. W oparciu o scenariusze powstaną nagrania oprowadzań po wystawach wyposażone w napisy i tłumaczenie na Polski Język Migowy, ukazujące zbiory Muzeum w Gliwicach w szerszym kontekście dziedzictwa kulturowego regionu.  

Realizację przedsięwzięcia wspierają badacze z Katedry Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Opolskiego, muzealna koordynator ds. dostępności, Ewa Kowalska, członkowie gliwickiego Koła Polskiego Związku Niewidomych. Wiedzą ekspercką z zakresu działań na rzecz środowisk wykluczonych w przestrzeni muzealnej wspiera nas także dyrektor Muzeum w Gliwicach, Leszek Jodliński. Nad poprawnością budżetową projektu czuwa wice-dyrektor Muzeum w Gliwicach – Beata Badura-Wituła” – mówi dr Ewa Chudyba.

W ramach projektu  „Gliwickie Muzeum (bardziej) dostępne” powstaną także krótkie materiały wideo z komentarzami kuratorskimi dotyczącymi wybranych zabytków tłumaczonymi na PJM. Podobnie jak filmy edukacyjne z wystaw stałych w Willi Caro, Zamku Piastowskim i Radiostacji zostaną one udostępnione nieodpłatnie na stronie internetowej Muzeum oraz muzealnym kanale YouTube.

Projekt skierowany jest także do osób z niepełnosprawnościami należących do mniejszości żydowskiej oraz niemieckiej, zamieszkałych w województwie śląskim.

Warto podkreślić, że nasza instytucja równolegle realizuje zadanie „Projektowanie uniwersalne kultury – dostępność w instytucjach kultury”, w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Autorką tego przedsięwzięcia jest Marta Paszko, kierownik Działu Etnografii gliwickiego Muzeum. Oba projekty  wzajemnie się uzupełniają, tworząc spójny system zmian na rzecz dostępności.

Patronat honorowy na projektem „Gliwickie Muzeum (bardziej) dostępne” objęła Prezydent Miasta Gliwice – Katarzyna Kuczyńska-Budka. Również Prezes Polskiego Związku Niewidomych, Andrzej Brzeziński oraz Zarząd Główny Polskiego Związku Głuchych objęli przedsięwzięcie patronatem honorowym. Marszałek Województwa Śląskiego, Wojciech Saługa objął patronatem honorowym bezpłatne lekcje muzealne i oprowadzania dla osób z niepełnosprawnością wzroku i słuchu z województwa śląskiego, które będą realizowane w ramach projektu.

Patronat medialny nad przedsięwzięciem objęły: Gazeta Wyborcza, Gość Niedzielny, Radio Katowice, Telewizja i Radio Imperium, Nowiny Gliwickie, TVP Info, TVP 3 Katowice